Czyszczenie BIK: czy można usunąć negatywne wpisy w BIK i kiedy jest to możliwe?

Możliwości poprawienia swoich wpisów w BIK zależą od konkretnej sytuacji. Inaczej wygląda sprawa błędnej informacji, inaczej terminowo spłaconego kredytu, na którego dalsze przetwarzanie wyraziłeś zgodę, a jeszcze inaczej poważnego opóźnienia, którego dane mogą być przetwarzane bez Twojej zgody.

Jeżeli więc przygotowujesz się do kredytu hipotecznego i martwi Cię historia kredytowa, zacznij od ustalenia, co faktycznie znajduje się w Twoim Raporcie BIK.

„Wyczyszczę BIK przed kredytem”… dlaczego to określenie może wprowadzać w błąd?

„Czyszczenie BIK” jest potocznym określeniem, które może sugerować, że istnieje sposób na usunięcie niekorzystnej historii kredytowej na życzenie. BIK wskazuje jednak trzy podstawowe sytuacje związane z usunięciem danych: odwołanie zgody na przetwarzanie danych po wygaśnięciu zobowiązania lub upływ okresu tej zgody, upływ pięcioletniego okresu przetwarzania danych bez zgody oraz przypadek, gdy dane są błędne albo zostały omyłkowo wprowadzone.

To ważne rozróżnienie.

Jeżeli rzeczywiście spóźniałeś się ze spłatą, a informacja została prawidłowo przekazana i może być nadal przetwarzana na podstawie obowiązujących przepisów, samo stwierdzenie, że wpis utrudnia Ci otrzymanie kolejnego kredytu, nie daje podstawy do jego skasowania.

ZAPAMIĘTAJ

Niekorzystna informacja i błędna informacja to dwie różne rzeczy. To, że dany wpis może utrudniać Ci uzyskanie finansowania, nie oznacza jeszcze, że można go usunąć.

Kiedy rzeczywiście można usunąć lub zmienić dane znajdujące się w BIK?

Zamiast szukać uniwersalnego sposobu na „wyczyszczenie BIK”, sprawdź, z którym z poniższych przypadków masz do czynienia.

Dane w BIK są błędne lub nieaktualne

Załóżmy, że spłaciłeś zobowiązanie, ale w danych znajduje się informacja, która nie odpowiada rzeczywistemu przebiegowi spłaty. Wtedy problemem nie jest Twoja historia kredytowa, lecz prawidłowość danych. Taką sytuację trzeba wyjaśnić. Nie należy jednak traktować sprostowania błędu jako sposobu na usuwanie prawdziwych informacji o opóźnieniach.

WAŻNE

Korekta błędnych danych nie jest „kasowaniem złego BIK”. Jeżeli w historii widnieje zdarzenie, które faktycznie nie miało miejsca albo zostało błędnie opisane, masz do czynienia z kwestią prawidłowości danych.

Spłaciłeś zobowiązanie i chcesz odwołać zgodę na dalsze przetwarzanie danych

Drugi przypadek dotyczy zgody na przetwarzanie danych po wygaśnięciu zobowiązania. Jeżeli kredyt spłacałeś terminowo, pozostawienie takiej zgody może działać na Twoją korzyść. Dzięki niej informacje o prawidłowo obsługiwanym zobowiązaniu mogą być nadal uwzględniane w Twojej historii. BIK wskazuje, że przy ocenie punktowej spłacone kredyty bankowe mogą wpływać na czynnik dotyczący stażu kredytowego, jeżeli istnieje zgoda na ich dalsze przetwarzanie.

Dlatego nie cofaj zgód automatycznie tylko po to, żeby mieć „pusty BIK”. Usunięcie dobrej historii może oznaczać, że banki nie będą już widziały informacji o zobowiązaniu, które spłaciłeś prawidłowo.

Upłynął okres przetwarzania danych bez Twojej zgody

Trzeci przypadek dotyczy zobowiązań, przy których wystąpiły poważniejsze problemy ze spłatą. Jeżeli spełnione zostały ustawowe przesłanki dalszego przetwarzania danych bez Twojej zgody, informacje o takim zobowiązaniu nie muszą zniknąć zaraz po jego spłacie. Mogą pozostawać przetwarzane przez określony czas.

Właśnie tutaj pojawia się często przywoływana „zasada 5 lat”.

Kiedy historia może pozostać w BIK przez 5 lat?

Jeżeli miałeś poważne problemy ze spłatą, zwróć szczególną uwagę na trzy elementy. BIK wskazuje, że informacje mogą być przetwarzane bez Twojej zgody przez 5 lat, gdy opóźnienie przekroczyło 60 dni oraz upłynęło 30 dni od momentu poinformowania Cię przez instytucję finansową o zamiarze dalszego przetwarzania informacji, a zaległość w tym czasie nie została spłacona.

Kluczowe znaczenie ma również moment rozpoczęcia pięcioletniego okresu. Nie licz go automatycznie od dnia, w którym po raz pierwszy spóźniłeś się z ratą. BIK wskazuje na okres 5 lat po wygaśnięciu zobowiązania.

Przykład: miałeś kredyt, przy którym wystąpiło długotrwałe opóźnienie. Po pewnym czasie uregulowałeś zaległość i ostatecznie zamknąłeś zobowiązanie. Sam fakt spłaty nie oznacza jeszcze, że wcześniejsza negatywna historia musi od razu przestać być widoczna dla instytucji finansowych.

ZAPAMIĘTAJ

Spłata zaległości i usunięcie historii opóźnienia to nie to samo. Jeżeli zostały spełnione warunki umożliwiające przetwarzanie danych bez Twojej zgody, wcześniejsze problemy mogą być widoczne także po zamknięciu zobowiązania.

Dodatkowo dane dotyczące kredytów mogą być przetwarzane przez 12 lat od spłaty dla celów statystycznych. BIK wyjaśnia jednak, że takie wykorzystanie danych nie wpływa na Twoją indywidualną historię kredytową.

Czy po spłacie zadłużenia można od razu usunąć negatywny wpis z BIK?

Nie ma jednej odpowiedzi dla wszystkich przypadków. Wyobraź sobie dwie osoby. Pierwsza miała niewielkie opóźnienie, następnie uregulowała należność i zamknęła zobowiązanie. Druga przez ponad 60 dni nie regulowała płatności, została poinformowana o zamiarze dalszego przetwarzania danych i spełnione zostały pozostałe warunki umożliwiające przetwarzanie informacji bez jej zgody. Obie osoby spłaciły swoje zobowiązania. Nie oznacza to jednak, że zasady dalszego przetwarzania danych będą takie same.

Dlatego nie wystarczy zapytać: „Czy kredyt został już spłacony?”. Trzeba również ustalić, jaki był przebieg spłaty i na jakiej podstawie informacje pozostają w BIK.

Jak samodzielnie sprawdzić, czy dany wpis może zostać usunięty?

Zamiast zaczynać od pisania wniosków o usunięcie danych, przeprowadź prostą analizę.

PRAKTYCZNA ZASADA

Najpierw ustal, dlaczego konkretna informacja znajduje się w BIK. Dopiero później wybieraj sposób działania. Wysyłanie ogólnych wniosków o „wyczyszczenie BIK” bez analizy konkretnego zobowiązania może nie przynieść oczekiwanego rezultatu.

Gdzie złożyć wniosek o usunięcie lub korektę danych w BIK?

To kolejny punkt, przy którym często pojawia się nieporozumienie. Jeżeli problem dotyczy danych przekazanych przez konkretną instytucję finansową, to właśnie źródło danych ma kluczowe znaczenie dla ich korekty.

W praktyce najpierw ustalasz, który bank lub inna instytucja przekazała problematyczną informację. Następnie kierujesz tam odpowiedni wniosek lub reklamację, zależnie od rodzaju sprawy. Nie pisz więc automatycznie do BIK z żądaniem skasowania prawidłowej informacji przekazanej przez bank.

Ile trwa aktualizacja danych w BIK?

Nie zakładaj, że informacja zmieni się w raporcie natychmiast po spłacie zaległości lub wykonaniu innej czynności. BIK podaje, że dokonuje aktualizacji przekazanych mu danych w ciągu maksymalnie 7 dni. Jednocześnie instytucje współpracujące z BIK mogą przekazywać dane nawet kilka razy w tygodniu, dlatego historia widoczna w raporcie może zmieniać się na bieżąco.

Jeżeli przygotowujesz się do kredytu hipotecznego, uwzględnij czas potrzebny na wyjaśnienie sprawy i późniejsze sprawdzenie raportu.

CIEKAWOSTKA

Spłaciłeś zaległość wczoraj? Nie zakładaj, że pobrany następnego dnia Raport BIK musi już pokazywać nowy status. Przekazanie i aktualizacja informacji wymagają czasu.

Czy warto usuwać z BIK prawidłowo spłacone kredyty?

Zwykle nie warto traktować usuwania informacji jako celu samego w sobie. Jeżeli kredyt spłacałeś terminowo, jego historia może działać na Twoją korzyść. W aktualnym modelu oceny punktowej BIK jednym z sześciu analizowanych czynników jest staż kredytowy. BIK uwzględnia w nim kredyty bankowe aktualnie spłacane oraz określone kredyty spłacone w ciągu ostatnich 5 lat. W przypadku zamkniętych kredytów znaczenie ma zgoda na dalsze przetwarzanie danych.

Dlatego podejście „usunę z BIK wszystko, co się da” może być błędne. Jeżeli masz za sobą kilka terminowo spłaconych kredytów, taka historia pokazuje, że potrafiłeś prawidłowo obsługiwać wcześniejsze zobowiązania. Cofnięcie zgody może sprawić, że dana pozytywna historia przestanie być widoczna dla instytucji finansowych.

Czy „wyczyszczenie BIK” poprawi szanse na kredyt hipoteczny?

To zależy przede wszystkim od tego, co rozumiesz przez „wyczyszczenie”. Jeżeli z Twojej historii zostanie skorygowana rzeczywiście błędna, niekorzystna informacja, zmienia się zestaw danych, na podstawie których może być oceniana Twoja historia. Jeżeli natomiast wycofasz zgodę dotyczącą prawidłowo spłaconego kredytu, możesz usunąć z historii informację działającą na Twoją korzyść.

Nie zakładaj też, że jedna zmiana w Raporcie BIK zagwarantuje kredyt hipoteczny. Banki dokonują własnej oceny ryzyka, a scoring prezentowany Tobie przez BIK nie jest po prostu tym samym wynikiem, który widzi każdy bank.